Erik le Romancier recenseert: Lieveling in het Gruwelhuis van Mar van Heezik

Mij algemene oordeel is, dat Lieveling in het Gruwelhuis een bijzonder leesbare en vooral lezenswaardige roman is. Lieveling is het indringende en aangrijpende verhaal van twee zusjes, Joan en Erica, die opgroeien in een warm en liefdevol gezin en op jonge leeftijd hun aanbeden vader verliezen. Hun emotioneel en mentaal afhankelijke moeder kan en wil niet alleen blijven en hertrouwt daarom al snel met een andere man. Vanaf dat moment nemen hun levens een heel andere, negatieve wending. Wat zich ontvouwt is een verhaal vol lijden en ellende. Uitbuiting, vernedering, mishandeling, seksueel misbruik. Verteld vanuit het perspectief van de oudste zus, Joan, blijft maar weinig de meisjes bespaard. Het is schrijnend om te lezen hoe hun levens jarenlang volledig worden gedomineerd en misvormd door hun stiefvader, de Gruwel uit de titel Lieveling in het Gruwelhuis. Nog schrijnender, voor mij zelfs enigszins schokkend en onbegrijpelijk, is de rol van hun moeder. Ze stond er bij en keek er naar. Letterlijk.

En toch is het goed dat dit verhaal wordt verteld. Het is niet het meest makkelijke of mooie verhaal, maar het gaat wel over iets dat voorkomt. Ik vermoed dat het zelfs veel vaker voorkomt en in veel meer gruwelijke gedaanten dan we weten of willen weten. Daarom is het ook zo goed dat dit verhaal wordt verteld. Kindermishandeling en de gevolgen daarvan bestaan en verdienen ieders aandacht. We mogen niet zijn als de moeder in het verhaal en onze ogen sluiten voor een ongemakkelijk onderwerp. Juist dit onderwerp maakt Lieveling in het Gruwelhuis lezenswaardig.

Leesbaar is het verhaal ook en dat heeft te maken met de schrijfstijl van Mar van Heezik. Onopgesmukt en in normale, alledaagse zinnen en bewoordingen schetst ze haar verhaal. Geen doorwrochte stijlfiguren, laat staan maniertjes. Van Heezik kiest voor bijzonder toegankelijke woorden en zinnen en dialogen van alledag. Dat maakt dat haar verhaal voor mij heel dichtbij voelde en heel voorstelbaar en invoelbaar. In combinatie met de beeldend geschetste situaties, personages en dialogen levert dat een verhaal op dat bijzonder indringend is. Dat beelden en gevoelens oproept. Dat binnenkomt. Zozeer, dat ik tijdens het lezen een aantal keren het boek even aan de kant heb moeten leggen. Het is tenslotte niet niets om te moeten lezen hoe een meisje van een jaar of negen wordt vastgebonden, met de riem afgeranseld en daarna als afval achtergelaten. Dat raakte me tot diep in mijn hart.

Gelukkig is het niet alleen maar kommer en kwel. Tussen alle pijn en ellende door en vaak dwars tegen de omstandigheden in weten de zusjes hun onderlinge band van liefde, genegenheid en vertrouwen te bewaren. Samen zijn ze elkaar tot steun, al moet dat soms in het geniep. Ook heel mooi en bewonderenswaardig om te lezen hoe Joan er in slaagt tussen alle slaag door ergens diep in haar kern, in de grond van haar wezen, een gevoel van eigenwaarde, zelfrespect en trots te bewaren. Alle beproevingen buigen haar wel, maar breken haar niet. Ze bewaart haar hoop en als hoop ooit deed leven, dan is het wel in dit verhaal. Haar hoop, haar laatste restje innerlijk trots en het vage besef dat het anders kon en ooit weer zal kunnen houden Joan letterlijk en figuurlijk op de been.

Hoe Lieveling in het Gruwelhuis afloopt ga ik hier niet in detail vertellen, daarvoor moet je het verhaal zelf lezen. Wel kan ik verklappen dat het uiteindelijk toch nog goed afloopt. Joan ontsnapt aan haar kwelgeest, vadertje Gruwel, die aan het eind van het verhaal zelf zijn trekken meer dan thuis krijgt. Noem het maar goddelijke rechtvaardigheid. Heel bewonderenswaardig en moedig dat Joan op het moment van afrekening haar woede, frustratie en pijn redelijk onder controle weet te houden. Daaruit spreken een kracht en waardigheid die ik als lezer misschien niet zou hebben.

Een ander aspect van dit verhaal dat ik hier heel kort noem is het opgroeien in een klein, gelovig dorp. Dat geeft Lieveling in het Gruwelhuis een extra, wat nare dimensie. Iedereen weet of vermoedt iets, maar niemand doet of zegt iets. Intussen zit stiefvader iedere zondag vooraan in de kerk en is daarmee voor het oog van het na afloop roddelende kerkvolk een man van eer en aanzien. Van Heezik weet de sfeer van opgroeien in een dergelijke gesloten, religieuze gemeenschap mooi te schetsen en hetgeen extra kleur geeft aan het verhaal.

Al met al is Lieveling in het Gruwelhuis een verhaal over heel veel zaken: verloren onschuld, kindermishandeling, opgroeien in onveiligheid, dorpse en religieuze bekrompenheid, menselijke en ouderlijke lafheid, maar het is ook een verhaal van liefde, waardigheid, respect, hoop en verlossing. Het is een verhaal uit en over het leven zelf. Het behandelt een waarheid en realiteit die wellicht ongemakkelijk is, maar daarom niet onbesproken mag blijven.
Mijn eindoordeel en aanbeveling:
Goed boek, prettig geschreven, aangrijpend en met een belangrijk onderwerp. Lieveling in het Gruwelhuis van Mar van Heezik is het (her)lezen en overdenken meer dan waard. Breng dus vooral een bezoekje aan de (digitale) boekhandel!

Add new comment

Filtered HTML

  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Lines and paragraphs break automatically.

Plain text

  • No HTML tags allowed.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.